Kafeste biyomas nasıl hesaplanır? Adet, ortalama gramaj ve örnekleme

Biyomas, bir kafesteki bütün balıkların toplam canlı ağırlığıdır. Kafesin tamamı tartılamadığı için iki bilginin çarpımıyla bulunur: kafeste kaç balık olduğu ve bir balığın ortalama ağırlığı. Günlük yem miktarı, FCR, stok yoğunluğu ve hasat planı bu sayıya dayanır; biyomastaki hata hepsine taşınır.

Biyomas nasıl hesaplanır?

Örneğin 42.000 balığın ortalaması 185 g ise biyomas 42.000 × 185 ÷ 1.000 = 7.770 kg'dır. Global Seafood Alliance'ta yayımlanan bir derleme en yaygın yöntemin bu olduğunu yazar: ortalama ağırlık havuz ve kafeslerde dönemsel örneklemeyle belirlenir, mevcut balık sayısı ise başlangıçta stoklanan sayı ile sayılabilen ölüler arasındaki farktan hesaplanır.

Kafesteki balık adedi nasıl takip edilir?

Adet takibi günlük bir kayıt işidir: toplanan ölü sayısı, her hasat ve her transfer aynı gün deftere geçmelidir. Boylama da adet takibinin parçasıdır; FAO'ya göre alabalık stoğu ilk üretim yılında genellikle dört kez (2–5 g, 10–20 g, 50–60 g ve 100 g üzeri) boylanır, levrek ve çipurada ise döngü başına en az iki-üç boylama gerekir. Her boylamada balık kafesler arasında yer değiştirdiği için transfer adedi hem çıkan hem de giren kafeste işlenmelidir.

Bu hesap yalnız sayılabilen kayıpları yakalar. Aynı derleme, balık sayısının normal koşullarda izlenebildiğini, ama toplu ölüm, hırsızlık ya da avcı kayıplarında kaybın sayılamadığını belirtir. Kaçış ve kayda girmeyen ölüm kâğıttaki adedi gerçeğin üstünde tutar; bu yüzden ölüm kaydını eksiksiz tutmak biyomas hesabının ilk koşuludur.

Ortalama ağırlık örneklemeyle nasıl bulunur?

Kafesten bir grup balık alınır, toplu olarak tartılır ve toplam ağırlık balık sayısına bölünür. FAO'nun eğitim kılavuzu örneğin toplam ağırlığını not etmeyi, bütün balıkları saymayı ve canlı balıkları mümkün olan en kısa sürede suya geri bırakmayı önerir. Sonucun güvenilirliği üç şeye bağlıdır: örneğin temsil gücü, büyüklüğü ve örneklemenin sıklığı.

Temsil edici örnek nasıl alınır?

FAO'ya göre iyi bir örnek, çok küçük yavrular dışında stoktaki bütün boyları içermeli ve popülasyonu gerçekten temsil edecek kadar balık barındırmalıdır. FAO'nun balıkçılık biyolojisi için yazdığı örnekleme kılavuzu, bir bireyin örneğe girme olasılığı ölçülen özellikle ilişkiliyse sonucun yanlı olabileceğini belirtir; büyük kategorilerden alınan bir örnek, ortalama boyu olduğundan yüksek gösterir. Kafeste bunun pratik karşılığı, kepçeyi tek bir noktadan ve yalnız yüzeyden daldırmamaktır.

Aynı kılavuz önemli bir ayrıntıya da dikkat çeker: örneği büyütmek rastgele hatayı azaltır ama yanlılığı düzeltmez. Hatanın büyük kısmı örnekleme birimleri arasındaki farktan geliyorsa, birim sayısını artırmak her birimden daha çok balık ölçmekten daha verimlidir. Kafeste bu, tek büyük kepçe yerine kafesin farklı noktalarından ve derinliklerinden birkaç küçük kepçe almak demektir.

Kaç balık tartmalısınız?

FAO'nun havuzlar için verdiği pratik kural, stoktaki balıkların en az %1–2'sini örneklemektir. On binlerce balık taşıyan bir kafeste bu yüzlerce, hatta binlerce balık eder; bu yüzden örnek büyüklüğünü istediğiniz kesinliğe göre seçmek daha pratiktir. Ortalamanın varyansı örnek büyüklüğüyle ters orantılı azaldığı için şu yaklaşık formül kullanılabilir:

Ne sıklıkla örnekleme yapılmalı?

FAO'nun alabalık tür sayfası, ayda iki kez yapılan adet ve boy örneklemesinin büyüme hızı, yem dönüşümü, üretim maliyeti ve taşıma kapasitesine yakınlığın hesaplanmasını sağladığını belirtir. FAO'nun eğitim kılavuzu da yeme çok para harcanıyorsa balıkların örneğin iki haftada bir, düşük girdili sistemlerde ayda bir kontrol edilmesini önerir. Bosna-Hersekli araştırmacıların kafeste yürüttüğü bir alabalık denemesinde de ağırlık kontrolleri her 15 günde bir, kafes başına rastgele seçilmiş 100 balıkla yapılmıştır.

Balığı strese sokmadan örnekleme

Örnekleme balık için bir müdahaledir. Global Seafood Alliance'taki derleme, elle örneklemenin balıkta fiziksel hasara ya da ciddi strese yol açıp refahı ve büyümeyi etkileyebileceğini, ayrıca zahmetli olduğunu ve %15–25 düzeyinde içsel bir hata taşıdığını yazar. Yukarıda andığımız kafes denemesinde balıklar tartımdan önce uyuşturulmuştur. Tartımı toplu yapmak, balığı sudan kısa süre için çıkarmak ve hemen geri bırakmak müdahaleyi kısaltır.

Biyomas hatası nereden gelir, etkisi ne olur?

İki ana kaynak vardır: adetteki hata (kayda girmeyen ölüm, kaçış, yanlış sayılmış stoklama) ve ortalama ağırlıktaki hata (küçük ya da yanlı örnek, tartım hatası). İkisi de biyomasa aynı oranda yansır, ama FCR'ye etkileri farklıdır.

Ortalama ağırlıktaki hata FCR'yi daha da sert saptırır, çünkü FCR iki ağırlığın farkına dayanır. Aynı örnekte dönem sonu örneklemesi 240 yerine 246 g ölçseydi (%2,5 hata), balık başına artış 40 yerine 46 g görünür ve FCR, gerçek 1,20 yerine 2.280 ÷ (47.500 × 46 g) = 1,04 hesaplanırdı. Kısa dönemlerde küçük tartım hataları FCR'de büyük sapmalar yaratır.

Örneklemeler arasında biyomas nasıl tahmin edilir?

İki örnekleme arasında biyomas her gün yemden tahmin edilir. Mantık FCR'nin tanımından gelir: FAO'nun kılavuzundaki yem ihtiyacı formülü gereken yem = üretim × FCR şeklindedir; ters çevrildiğinde günlük ağırlık artışı = verilen yem ÷ FCR olur. Balığın o günkü gramajına uygun FCR, gramaj bantlı FCR tablosundan okunur.

Tahmin, kullandığınız FCR kadar doğrudur. Global Seafood Alliance'taki derleme, kayıtlı günlük yemin beklenen FCR ile biyomasa çevrilebildiğini, ama bunun yeterince doğru olmayabileceğini not eder. Bu yüzden tahmin her örneklemede ölçülen ortalama ağırlıkla değiştirilir; aradaki fark dönemin gerçek FCR'sini gösterir.

Akuantis Çiftlik bu günlük güncellemeyi kendiliğinden yapar: mühendis her kafes için günün yemini ve ölü adedini girdiğinde panel, balığın gramajına düşen FCR'yi tesisin bant tablosundan alır, ağırlık artışını yem ÷ FCR ile hesaplar ve biyomas her gün güncellenir. Ölüm ve hasat adetten düşülür.