Türkiye'de su ürünleri yetiştiriciliği, balık ve diğer su canlılarının denizde ağ kafeslerde, iç sularda ise baraj gölü kafeslerinde ve havuzlarda büyütülmesidir; 2020'den bu yana her yıl ülkenin toplam su ürünleri üretiminin yarısından fazlasını sağlar. Bu sayfadaki üretim rakamları TÜİK'in “Su Ürünleri” bültenlerinden alınmıştır; yetiştiricilik verilerini Tarım ve Orman Bakanlığı derler. İhracat, tesis ve il bilgileri resmî açıklamalara ve sektör yayınlarına dayanır; her rakamın yanında yılı ve kaynağı belirtilmiştir.
2025'te Türkiye'de ne kadar su ürünü yetiştirildi?
TÜİK'in “Su Ürünleri, 2025” bültenine göre yetiştiricilik üretimi 2025'te bir önceki yıla göre %8,6 artarak 626.591 ton oldu. Bunun 440.817 tonu (%70,4) denizde, 185.774 tonu (%29,6) iç sularda gerçekleşti. Aynı yıl avcılıkla birlikte toplam su ürünleri üretimi %11,1 artışla 1.037.019 tona ulaştı.
| Gösterge | 2024 | 2025 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Toplam su ürünleri üretimi | 933.119 | 1.037.019 | %11,1 |
| Avcılık | 355.995 | 410.428 | %15,3 |
| Yetiştiricilik | 577.124 | 626.591 | %8,6 |
| – Denizde | 405.742 | 440.817 | %8,6 |
| – İç sularda | 171.382 | 185.774 | %8,4 |
| Yetiştiriciliğin toplamdaki payı | %61,8 | %60,4 | – |
2024'te tablo farklıydı: avcılık %21,6 azaldığı için toplam üretim %7,6 düşerek 933.194 tona geriledi, yetiştiricilik ise %3,7 artarak 577.124 tona çıktı (TÜİK, Su Ürünleri, 2024). Yani 2024'teki düşüşün tamamı avcılıktan geldi; yetiştiricilik iki yılda da büyüdü.
Türkiye'de hangi türler yetiştiriliyor?
Yetiştiricilik üç türe dayanır: alabalık, levrek ve çipura. 2025'te bu üç tür, toplam yetiştiricilik üretiminin %95,7'sini oluşturdu. Alabalık hem iç sularda hem denizde yetiştirildiği için tabloda iki satırda yer alır.
| Tür ve ortam | 2024 | 2025 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Alabalık, iç sular | 170.905 | 185.310 | %8,4 |
| Alabalık, deniz | 60.686 | 74.888 | %23,4 |
| Levrek, deniz | 165.055 | 174.859 | %5,9 |
| Çipura, deniz | 155.279 | 164.643 | %6,0 |
| Midye, deniz | 11.320 | 10.003 | −%11,6 |
| Sarıağız (grenyüz), deniz | 7.019 | 9.657 | %37,6 |
| Orkinos, deniz | 6.226 | 6.514 | %4,6 |
| Diğer türler | 634 | 717 | – |
| Toplam | 577.124 | 626.591 | %8,6 |
Örnek: Alabalığın toplam yetiştiricilikteki payı nasıl hesaplanır?
- İç sulardaki ve denizdeki alabalığı toplayın: 185.310 + 74.888 = 260.198 ton (2025).
- Toplam yetiştiricilik üretimine bölün: 260.198 ÷ 626.591 = 0,415.
- Yüzdeye çevirin: 0,415 × 100 = %41,5. Aynı yöntemle levreğin payı 174.859 ÷ 626.591 = %27,9, çipuranın payı 164.643 ÷ 626.591 = %26,3 çıkar.
- Üçünü toplayın: %41,5 + %27,9 + %26,3 = %95,7.
2025'te Türkiye'de yetiştirilen her 100 kg su ürününün yaklaşık 42 kg'ı alabalık, 28 kg'ı levrek, 26 kg'ı çipuradır.
Denizde yetiştirilen alabalık, ihracatta “Türk somonu” adıyla bilinen üründür; Eurofish'in 2020 ve 2024 için verdiği Türk somonu üretimi (yaklaşık 18.000 ve 60.000 ton) TÜİK'in bu satırıyla örtüşür. Eurofish'e göre bu ürün, karada yetiştirilen gökkuşağı alabalığının son büyüme dönemi için Karadeniz'deki kafeslere alınmasıyla elde edilir; balıklar 500–800 g'da kafese konur ve mayıs–haziran aylarında 2,5–5 kg'da hasat edilir. TÜİK tablosunda bu üretim 2020'de 18.182 tondan 2025'te 74.888 tona, yaklaşık dört katına çıktı.
İç sulardaki alabalıkta günlük yem miktarının nasıl belirlendiğini alabalık yemleme oranı yazısında bulabilirsiniz.
Deniz ve iç su yetiştiriciliği nasıl dağılıyor?
| Ortam | Üretim, 2025 (ton) | Pay | Başlıca türler | Tesis sayısı, 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Deniz | 440.817 | %70,4 | Levrek (%39,7), çipura (%37,3), alabalık (%17,0) | 557 |
| İç sular | 185.774 | %29,6 | Alabalık (%99,8) | 1.914 |
| Toplam | 626.591 | %100 | – | 2.471 |
Tesis sayısı ile üretim arasındaki fark sektörün yapısını gösterir: Eurofish'in aktardığı 2024 verisine göre tesislerin %77,5'i iç sularda, ama üretimin %70'i denizde. Kaba bir hesapla (2024 üretimi ÷ tesis sayısı) deniz tesisi başına ortalama yaklaşık 728 ton, iç su tesisi başına yaklaşık 90 ton üretim düşer. Aynı kaynağa göre tesislerin onaylı toplam proje kapasitesi yılda yaklaşık 931.000 ton, kuluçkahane sayısı ise 146'dır (95'i tatlı su, 51'i deniz).
Yetiştiricilikte hangi iller öne çıkıyor?
Muğla. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın 7 Temmuz 2026'daki açıklamasına göre Türkiye'de yetiştirilen her 4 balıktan biri Muğla'da yetiştiriliyor ve ilde denizde ve iç sularda 340 üretim tesisi bulunuyor. Bakan'a göre Türkiye'deki çipura ve levrek üretiminin yaklaşık %40'ı Muğla'dan geliyor. İlin yaklaşık 1 milyar dolarlık su ürünleri ihracatı, ülkenin su ürünleri ihracatının yaklaşık %44'üne karşılık geliyor.
Elazığ. Hakemli bir derlemeye göre Elazığ, 2019'dan sonra alabalık üretiminde Türkiye'de birinci sıraya yerleşti ve ildeki alabalık üretimi 2023'te 39.195 tona ulaştı (Aydın ve Yandı, 2024). Bu, aynı yıl iç sularda yetiştirilen gökkuşağı alabalığının (154.991 ton, TÜİK) yaklaşık dörtte biridir. Makaleye göre ilde Mart 2024 itibarıyla 176 işletme vardı ve bunların %99'u ağ kafeste alabalık üretiyordu.
Karadeniz kıyısı. Denizde alabalık (Türk somonu) üretimi Karadeniz'deki kafeslerde yapılır (Eurofish, 2022). İl bazında karşılaştırmalı resmî tablo için Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü'nün yayınlarına bakabilirsiniz.
Yetiştiricilik yıllar içinde nasıl değişti?
| Yıl | Yetiştiricilik (ton) | Toplam üretim (ton) | Yetiştiriciliğin payı |
|---|---|---|---|
| 2002 | 61.165 | 627.847 | %9,7 |
| 2005 | 118.277 | 544.773 | %21,7 |
| 2010 | 167.141 | 653.080 | %25,6 |
| 2015 | 240.334 | 672.241 | %35,8 |
| 2020 | 421.411 | 785.811 | %53,6 |
| 2023 | 556.287 | 1.010.346 | %55,1 |
| 2024 | 577.124 | 933.119 | %61,8 |
| 2025 | 626.591 | 1.037.019 | %60,4 |
TÜİK serisine göre yetiştiricilik üretimi 2002'den bu yana her yıl bir önceki yıldan fazla oldu ve 2002–2025 arasında yaklaşık 10 katına çıktı (61.165 tondan 626.591 tona). Avcılık ise yıldan yıla dalgalanır; 2024'te toplam üretimin 2023'e göre düşmesinin nedeni de buydu.
Tür bazında 2016–2025 döneminde levrek üretimi 2,2 katına, çipura 2,8 katına, iç sulardaki gökkuşağı alabalığı 1,9 katına çıktı; denizdeki alabalık ise 4.643 tondan 74.888 tona, yaklaşık 16 katına yükseldi. Bakan Yumaklı'nın Temmuz 2026'daki açıklamasına göre 2028 hedefi 750 bin ton yetiştiricilik üretimi ve 3 milyar dolar su ürünleri ihracatıdır; üretim hedefi 2025 düzeyinin yaklaşık %20 üzerindedir.
Türkiye'nin su ürünleri ihracatı ne kadar?
Su ürünleri ihracatına ilişkin rakamlar kaynağa göre biraz farklıdır. Aşağıdaki tabloda her değer, açıklandığı kaynak ve tarihle birlikte verilmiştir; alıntı yaparken kaynağı ve yılı birlikte kullanın.
| Yıl | Değer | Ülke sayısı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 2025 | 2,2 milyar doların üzerinde (%10,9 artış) | 133 | Ticaret Bakanlığı açıklaması, Mayıs 2026 |
| 2025 | Yaklaşık 2,3 milyar dolar | 100 | Tarım ve Orman Bakanı açıklaması, Temmuz 2026 |
| 2025 | 2,24 milyar dolar; 290.000 ton | – | Eurofish Magazine 2/2026 |
| 2024 | 2 milyar 19 milyon dolar (%20 artış) | 91 | Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu, Ocak 2025 |
| 2021 | 1,38 milyar dolar | – | Ticaret Bakanlığı açıklaması, Mayıs 2026 |
Sektör Kurulu'nun açıkladığı 2024 verisine göre ihracatın en büyük kalemleri yetiştiricilik ürünleriydi: levrek 570 milyon dolar, çipura 508 milyon dolar, Türk somonu 497 milyon dolar (%31 artış), orkinos 129 milyon dolar ve alabalık 117 milyon dolar. Levrekte en büyük üç pazar İngiltere (126 milyon dolar), İtalya (85 milyon dolar) ve Hollanda (84 milyon dolar) oldu.
Bu veriler çiftlikler için ne anlama geliyor?
Üretim büyüyor ve mevcut izinlerde hâlâ boş kapasite var: 2024'te gerçekleşen üretim (577.124 ton), onaylı proje kapasitesinin (yaklaşık 931.000 ton) yaklaşık %62'sine karşılık geliyor. Bu boşluğu doldurmak, aynı kafeslerden daha fazla ve daha verimli üretmek demektir. Bunun için kafes bazında yem, ölüm ve büyümenin günlük izlenmesi ve kararların tahmine değil kayda dayanması gerekir.
Bu ölçekte küçük verim farkları büyük rakamlara dönüşür. Örneğin yılda 1.000 ton ağırlık artışı sağlayan bir tesiste FCR'nin 1,30'dan 1,25'e inmesi, 1.000 × 0,05 = 50 ton daha az yem demektir (örnek hesap). FCR'yi doğru hesaplamanın yolu için FCR nedir, nasıl hesaplanır? yazısına bakabilirsiniz.
Akuantis Çiftlik, bu kayıtları kafes bazında günlük tutmak ve büyümeyi tesisin kendi FCR tablosundan hesaplamak için geliştirilmiş web tabanlı bir yönetim panelidir; ayrıntılar ürün sayfasında. Yazılım seçerken nelere bakılacağını balık çiftliği yönetim yazılımı nedir? yazısında anlattık.
